samfunn

Like barn fryktes mest

Etter å ha krysset den udefinerte grensen mellom de to verdenene Israel og Palestina med våre internasjonale pass har vi bevitnet den strenge kontrollen de mindreårige soldatene fører med araberne. Deres velutstyrte uniformer inkluderer håndvåpen, børse som kan ta livet av en moskusflokk og et utvalg ammunisjon,  enten soldaten er stasjonert på grenseoverganger eller i synagogen. Jeg gjør meg noen tanker om hvem dette egentlig er synd for – er det den undertrykte eller undertrykkeren som lider?

Utlendingene, som meg og Linda, har muligheten til å ta seg inn på Israelsk område, i motsetning til arabere med palestinsk ID. Vi opplevde denne uken da å vandre ut av holocausmuseet i Jerusalem, ta bussen i 15 minutter til Vestbredden, og er vitne til at historien gjentar seg i form av gettoer med murer, diskriminerende ordninger by law og rensing av en kulturrik folkegruppe. Det hele minner om rene repetisjonstimen av de historiske grusomhetene. Det råder særregler for en gruppe mennesker som beskrives som terrorister – «parasittene» i det moderne samfunnet. Særskilte sikkerhetsordninger som ydmyker og utarmer en folkegruppe gjennomsyrer palestinernes hverdag. Det hele låter skremmende kjent. Er det palestinske territoriet omgjort til en moderne form for konsentrasjonsleirer?

Sett fra en annen synsvinkel kan muren danne en getto for den israelske befolkning så vel som for arabernaboene. Israel sperrer seg selv inne, men forskjellen fra eldre historie under det tyske rike er at de opererer med selvstyre og kan leve i en lykkeboble. Tror de. For meg kan det virke som om de er styrt av frykt. Når man ser forbi alt det vakre Israel kan by på – frodige parker, vakre handlegater, nydelige familiestrøk, velfungerende trafikksystem og veinett, aner jeg ugler i mosen i forhold til den overdrevne kontrollen av nobene som de holder på mange mils distanse, tross den korte geografiske avstanden.

Avstanden i meter er kort. Avstanden i hvordan folkegruppene oppfatter hverandre er gigantisk. Men hvor stor er avstanden i et kulturelt perspektiv? En skulle vel tro at kulturforskjellene tilsvarer de ulikhetene folkegruppene selv opplever, men det behøver ikke være tilfellet. Noe som fascinerer meg er skillet mellom kultur og etnisitet. I India skilles det mellom de etniske gruppene muslimer og hinduer.  Folkene innen en gruppe oppfatter seg som ulike den andre gruppen – dermed er det snakk om to etnisiteter. Likevel – når man studerte de etniske gruppene hver for seg, ser man se samme kulturfenomenene og elementene. Dette låter som et paradoks, men det kan vel fortelle oss at vi oppfatter vår egen og andres identitet ut i fra våre subjektive forestillinger om kulturen.

Dette kan overføres til møte med den arabiske og jødiske kultur og tradisjon. Jødene har vært drevet på flukt i to tusen år, og slått seg ned i andre deler av verden – Amerika, Øst-Europa og deler av Afrika. Til tross for spredningen har folket klart å holde på sine tradisjoner, og av denne grunn kan folket ha blitt oppfattet som ekskluderende i møte med det øvrige samfunnet. Med deres imponerende kulturarv har jødenes identitet blitt formet med skarpe konturer. De har med andre ord prestert å holde på sin bagasje fra midtøsten – hvilket de naturligvis deler med araberne. Så; er det egentlig store kulturforskjeller mellom gruppene som en skulle forvente ut i fra det verdiladede skillet mellom jøder og arabere som Israels politikk legger til rette for? Er frykt for det «fremmede» en konstruert kontradiksjon for å legitimere en riv ruskende gal politikk? Fryktes det at mennesker på hver sin side av muren skal oppdage at man egentlig har mye til felles? En slik avsløring vil hverfall medføre at partene bør endre strategi og nødvendigheten av maktutøvelse kan begrenses kraftig. Og vil staten Israel, som utgjør verdens tredje størte militær per innbygger, ha råd til å legge om strategien sin med tanke på deres inntekt som følge av internasjonal økonomisk støtte øremerket militære midler («The agreement calls for incremental annual increases in Foreign Military Financing (FMF) to Israel, reaching $3 billion a year by FY2011», se http://www.fas.org/sgp/crs/mideast/RL33222.pdf)

Blir mennesker egentlig tryggere av å konstruere et bilde av en ytre motstander som en annerledes enn «oss», eller er det bare en nøkkel til kontroll? Det kan virke som at det hele bare er et spill om makt. Ønske om sympati fra verdenssamfunnet medfører at begge parter krisemaksimerer motpartens ord og handling hvilket betyr en økning av avstanden mellom folk og land. Slik eskalerer konflikten dag for dag. Men hvem har egentlig ressurser til å snu den nedadgående spiralen? Palestina eier pent lite – mens Israel er sterke og velutviklede. Men hvem har evnen? Det ser tuslete ut på begge kanter – strategien Israel fører sier sitt, og  de palestinske folkevalgte i PLO har liten bakkekontakt og feste i grasrota er ufattelig tynt.

Det er blitt sagt at «Ethnicity is not about difference, but about the difference that makes a difference», og fra mitt ståsted kan de vektlagte forskjellene synes tilfeldige. Samtidig maskerer makthaverne en verden av løgner og produserer ofre på alle kanter fordi ingen har evne til å slipper unna redselen. Så kom til Midtøsten, du fryktløse – her skal du arbeid finne!

Reklamer

Legg igjen en kommentar

Fyll inn i feltene under, eller klikk på et ikon for å logge inn:

WordPress.com-logo

Du kommenterer med bruk av din WordPress.com konto. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer med bruk av din Twitter konto. Logg ut / Endre )

Facebookbilde

Du kommenterer med bruk av din Facebook konto. Logg ut / Endre )

Google+-bilde

Du kommenterer med bruk av din Google+ konto. Logg ut / Endre )

Kobler til %s